Terapia poznawczo-behawioralna

Terapia poznawczo-behawioralna (TPB) uznawana jest za jedną z najskuteczniejszych metod radzenia sobie z lękiem, depresją, atakami paniki czy agorafobią. W jej trakcie korzysta się z różnych technik i narzędzi, które pozwalają na zmianę myślenia. To powoduje polepszenie jakości życia, lepsze radzenie sobie z problemami emocjonalnymi i pomaga w leczeniu zaburzeń na tle nwrwicowym. Wiele z tych ćwiczeń można wykonywać we własnym zakresie, korzystając z licznych książek, które bardzo dokładnie omawiają tą terapię.

Co to jest terapia poznawczo-behawioralna?

Jeśli chcesz poznać jej ogólne zasady, zajrzyj do kategorii Terapia poznawczo-behawioralna, w której będę sukcesywnie dodawać wpisy na ten temat. Znajdziesz tam zarówno zasady TPB, jak również ćwiczenia i inne przydatne informacje.

Terapia poznawczo-behawioralna wprowadza pojęcie negatywne myśli automatyczne (Negative Automatic Thoughts (NAT)). Są to negatywne myśli, które przychodzą człowiekowi do głowy bez jego woli i wywołują reakcje emocjonalne.

Wszyscy mamy swoje własne przekonania temat świata, które tworzymy w oparciu o swoje różne doświadczenia życiowe. Jeśli jakieś wydarzenie wywoła szczególnie negatywne uczucia, to wnioski, jakie zostaną z niego wyciągnięte. A nawet jeśli będą fałszywe,to trudno będzie podważyć, bo kojarzą się z silnymi i nieprzyjemnymi emocjami. Do tego człowiek może podświadomie zacząć szukać dowodów, które będą potwierdzać jego przekonania.

Kwestionowanie własnych myśli i eksperymenty

W terapii poznawczo-behawioralnej terapeuta uczy pacjenta opanowania umiejętności, które są niezbędne do rozwiązywania jego problemów.. Pokazuje mu, jak dbać o swoje zdrowie psychiczne. Pacjent musi nauczyć się kwestionować własne uprzedzenia na temat samego siebie, innych osób i całego świata.

U sedna tej terapii leży schemat działania umysłu, który skupia się na sposobie postrzegania własnych doświadczeń oraz na tym, w jaki sposób ten proces wpływa na reakcje organizmu. Jeśli jest zniekształcony, może obrócić się przeciwko tobie i stać się źródłem problemów.

Oprócz nauczenia się kwestionowania własnych myśli pacjent często musi brać udział w eksperymentach, których celem jest przekraczanie własnych granic. Terapia poznawczo-behawioralna zakłada bowiem, że głęboko zakorzenione przekonania najłatwiej jest podważyć wypróbowując je.

Unikanie a lęk

Największym lękiem napawają nas zwykle te sytuacje, których staramy się unikać, bo boimy się tego, co może się stać. Nie żyjemy pełnią życia, ale utwierdzamy się w przekonaniu, że to, czego unikamy, jest naprawdę niebezpieczne. Jeśli natomiast “przełamiemy” się i skonfrontujemy się z tym, czego unikamy, to możemy zobaczyć, że efekty nie muszą być tak niekorzystne, jak myśleliśmy. Przełamujemy wtedy pewien schemat myślowy i poważamy założenie, co może prowadzić w efekcie do wyzwolenia się z lęku i poczucia nieszczęścia. Bowiem wg terapeutów TPB zbliżenie się do obiektu wywołującego lęk i bycie z nim, aż lęk się zmniejszy, działa na większość problemów objawiających się lękiem.

Powinniśmy uświadomić sobie, że nasz umysł może zinterpretować tą samą informację na wiele różnych sposobów, a nasz styl myślenia jest zależny od głęboko zakorzenionych w nim pewnych schematów. One zaś powodują, że widzimy świat na określone sposoby i zachęcają, by wybierać takie właśnie, a nie inne interpretacje różnych wydarzeń. Innymi słowy, za to, jak się czujemy odpowiada nasza indywidualna interpretacja wydarzeń oraz reakcja na nie. To samo wydarzenie możemy zinterpretować na różne sposoby, co spowoduje różne konsekwencje emocjonalne.

Epiktet powiedział: „Ludzi wyprowadzają z równowagi nie same fakty, lecz sposób, w jaki je widzą” .

Tak jak w tej historyjce: Turysta spotkał rolnika pracującego w polu z zapytał go: “Jaką pogodę będziemy mieli dzisiaj?” Rolnik odpowiedział: “Taką, jaką lubię.” “Skąd wiesz, że będzie taka, jaką lubisz?” “Bo kiedy zrozumiałem, że nie zawsze mam to, co lubię, nauczyłem się zawsze lubić to, co mam. Jestem więc całkiem pewien, że będziemy mieli taką pogodę, jaką lubię”. Szczęście i nieszczęście leżą w sposobie, w jaki przyjmujemy wydarzenia, nie w samych wydarzeniach.

Jak działa terapia poznawczo-behawioralna?

Ponieważ wiele myśli odpowiedzialnych za nasze niechciane emocje przychodzi bez naszej woli, dlatego należy zmienić funkcjonowanie naszego umysłu poprzez pozbycie się nieprzydatnych nawyków myślenia. Nie zawsze to jest proste, bo zdarzenia, które uwalniają szczególnie silne negatywne emocje, mogą sprawić, że wnioski, które wyciągniemy, trudno będzie zmienić.

Terapia poznawczo-behawioralna działa jednak dwutorowo – bo z jednej strony uczy, jak powstają i pomaga w teorii zrozumieć sposób działania negatywnych myśli automatycznych, a z drugiej strony poprzez eksperyment behawioralne w praktyce podważa nasze założenia, że nie zawsze skutek musi być taki, jak się spodziewamy.